Ali ibn Abu Tolib
roziyallohu anhuToʻrtinchi xalifa- Toʻliq ismi
- Ali ibn Abu Tolib, kunyasi Abul Hasan
- Laqabi
- Abu Turob, Asadulloh — «Allohning sheri»
- Yillari
- taxm. 600 – 661 milodiy (vafoti 40 hijriy)
- Islomga kirgan
- 610-yil
Hayotidan
Paygʻambarimiz ﷺ ning amakivachchalari va kuyovlari. Bolalar orasida birinchi iymon keltirgan. Hijrat kechasi, dushmanlar uyni qurshab turganda, Paygʻambarimiz ﷺ ning toʻshagida yotib qoldi. Xaybarda bayroq unga topshirildi. Ilmi va hikmatli soʻzlari bilan mashhur. Kufada bomdod namoziga ketayotganda yaralanib, shahid boʻldi.
Bizga saboq
Jasorat va ilm bir qalbda jamlanishi mumkin.
Bogʻliq voqealar
- 610Ilk vahiyHiro gʻorida «Iqro» oyatlari nozil boʻldi. Birinchi iymon keltirganlar — Xadicha, Abu Bakr, Ali va Zayd ibn Horisa.Makka davri · Makka
- 622HijratPaygʻambarimiz ﷺ Madinaga hijrat qildilar. Masjidi Nabaviy qurildi, muhojir va ansorlar birodar boʻldi.Madina davri · Madina
- 624Badr jangi313 kishilik qoʻshin uch baravar koʻp dushman ustidan gʻalaba qildi.Madina davri · Badr
- 627Xandaq jangiMadina atrofiga xandaq qazildi — gʻoya forslik bir sahobaniki edi. Ittifoqchi qabilalar qamali barbod boʻldi.Madina davri · Madina
- 628Xaybar fathiQalʼa fath qilindi, bayroq Aliga topshirildi. Shu kunlarda Abu Hurayra kelib Islomni qabul qildi, Habashistondan Jaʼfar boshchiligidagi muhojirlar qaytdi.Madina davri · Xaybar
- 632Paygʻambarimiz ﷺ vafotiVidoʻ hajidan soʻng Paygʻambarimiz ﷺ Madinada vafot etdilar. Fotima olti oy oʻtib vafot etdi.Madina davri · Madina
- 644Umar shahid, Usmon xalifaOlti kishilik shuro Usmonni xalifa qilib sayladi.Usmon xalifaligi · Madina
- 656Ali xalifaMadinada Aliga bayʼat qilindi. Fitna yillari boshlandi.Ali xalifaligi · Madina
- 656Jamal voqeasiBasra yonidagi fojiali toʻqnashuv. Talha va Zubayr shu kunlarda vafot etdi.Ali xalifaligi · Basra
- 657Markaz Kufaga koʻchdiXalifalik markazi Madinadan Kufaga koʻchirildi.Ali xalifaligi · Kufa
- 661Ali shahid boʻldiToʻgʻri yoʻldagi xalifalar davri 30 yil davom etib, shu bilan yakunlandi.Ali xalifaligi · Kufa
Hayot yoʻli
Makka → Madina → Basra → Kufa
Qarindoshlik va bogʻlanishlar
Qaysi guruhdan
Xulafoi roshidin. «Toʻgʻri yoʻldagi xalifalar» — Paygʻambarimiz ﷺ dan keyin ummatni ketma-ket boshqargan toʻrt xalifa: Abu Bakr, Umar, Usmon va Ali (632–661).
Ashara mubashshara. «Jannat bilan xushxabar berilgan oʻntalik» — hali tirikliklaridayoq Paygʻambarimiz ﷺ tomonidan jannat bashorati berilgan oʻn sahoba. Paygʻambarimiz ﷺ ularni bir hadisda nomma-nom sanaganlar (Termiziy, Abu Dovud).
Ilk musulmonlar. Makka davrida, hijratdan oldin iymon keltirganlar. Eng ogʻir qiynoqlarni ular koʻrdi; Qurʼon ularni «as-sobiqunal-avvalun» — «birinchi peshqadamlar» deb maqtaydi (Tavba, 100).
Ahli bayt. «Xonadon ahli» — Paygʻambarimiz ﷺ ning oila aʼzolari va yaqin qarindoshlari: ayollari, farzandlari, nabiralari va Hoshim urugʻidan boʻlgan yaqinlari.